mobi facebook

Znaczenie cebuli dla naszego zdrowia

Pod względem zdrowotnym jedno z najcenniejszych warzyw znane człowiekowi już od ponad 5 tysięcy lat. Swoje wyjątkowe właściwości zawdzięczają organicznym związkom siarki z grupy fitoncydów. Zmniejszają one ryzyko wystąpienia nowotworów oraz chorób układu krążenia, odmładzają organizm, a także chronią nas przed infekcjami bakteryjnymi i wirusowymi.

Wartość odżywcza i skład chemiczny cebuli

cebula

Cebula zawiera duże ilości witamin C, B6 oraz B9 (kwas foliowy), a także mniejsze: witamin B1 (tiamina), B2 (ryboflawina), B3 (niacyna), B5 oraz E.

Z makro- i mikroelementów obecne są duże ilości manganu oraz mniejsze potasu, sodu, wapnia, magnezu, żelaza, cynku i miedzi. Zawiera również działający antynowotworowo selen.

Z fitozwiązków w cebuli występują należące do fitoncydów związki siarkowe allicyna (sulfotlenek S-alkinocysteiny) oraz dwusiarczek allilowo-propylowy odpowiadające za jej ostry smak i zapach. Innymi związkami roślinnymi występującymi w cebuli są flawonoidy, w szczególności kwercetyna, izoramnetyna oraz kemferol z grupy flawonoli. Cebula czerwona zawiera również antocyjany (głównie cyjanidynę) nadające jej purpurowy kolor. Obecne są także korzystnie wpływające na zdrowie kwasy fenolowe oraz mające działanie lecznicze saponiny.

Cebula zawiera sporo cukrów prostych - około 8%, natomiast niewiele białka, tłuszczu oraz błonnika. Z cukrów złożonych występują związki cukrowe zwane fruktanami. Cukrów prostych zawiera około 4%. Jest ubogim źródłem białek oraz tłuszczy.

Wartość kaloryczna cebuli na 100 g wynosi 40 kcal.

Pozytywny wpływ cebuli na organizm człowieka

przeciwdziałanie chorobom nowotworowym
przeciwdziałanie chorobom układu krwionośnego
przeciwdziałanie cukrzycy
działanie przeciwmikrobiologiczne
opóźnienie procesów starzenia organizmu
właściwości przeciwutleniające

Powyższe linki są odnośnikami do pełniejszego opisu danego zagadnienia.

Sposób spożywania

Surową cebulę pokrojoną w talarki lub drobniejsze części stosuje się jako dodatek do sałatek, pomidorów, papryki, śledzi, marynat, ryb. Cebuli używa się także do smażenia mięs oraz gotowania wraz z innymi warzywami (ale w tym ostatnim przypadku traci ona wiele witamin i innych wartościowych substancji). Warto spożywać szczypiorek cebuli, który jest łagodny w smaku. Wraz z innymi nowalijkami jak rzodkiewka, ogórek, czy listki rzeżuchy, stanowi smaczny i bardzo wartościowy dodatek do wielu potraw.

Należy jednak zwrócić uwagę, iż gotowana cebula, nawet w dużych ilościach, nie wykazuje efektu zdrowotnego. Jest to związane z niszczycielskim wpływem wysokiej temperatury na enzymy produkujące fitoncydy oraz na degradację związków zawartych w cebuli zwłaszcza witaminę C.

Działanie niepożądane

Osoby mające problemy z wątrobą, chorobami nerek lub ostrymi formami chorób układu pokarmowego nie powinny spożywać surowej cebuli.

Informacje ogólne

trzy cebule

Cebula zwyczajna (Allium cepa L.) to roślina należąca do rodzaju czosnek oraz rodziny amarylkowatych obejmującego ponad 400 gatunków. Najpopularniejsze z nich to: cebula zwyczajna, cebula kartoflanka, szalotka, cebula perłowa, cebula wielopiętrowa, cebula siedmiolatka. Wywodzi się z Azji i Bliskiego Wschodu. Jest rośliną klimatu umiarkowanego, dzięki czemu dobrze znosi mrozy. Wymaga dużo słońca i żyznej, średniowilgotnej gleby. W pierwszym roku uprawy większość gatunków tworzy cebulę, która składa się ze skróconej łodygi i mięsistych pochew liściowych. Jesienią liście zasychają i roślina przechodzi w stan spoczynku. W tej fazie jest zbierana do spożycia. W drugim roku uprawy wypuszcza ona pęd wysokości około 1 metra zakończony kulistym baldachem. Prócz odmian o białym kolorze cebuli, występują też odmiany mające czerwone zabarwienie zewnętrznych liści. Roślina ta jest znana od ponad 5 tysięcy lat jako jedno z najstarszych warzyw uprawianych przez człowieka. Opisy cebuli zamieszczone są w dziełach pisarzy starożytnej Grecji i Rzymu. Była wysoko ceniona już przez starożytnych Egipcjan, którzy używali jej jako środka płatniczego dla robotników budujących piramidy. Do Europy dostała się prawdopodobnie poprzez Cesarstwo Rzymskie oraz Syberię. Polska nazwa „cebula” pochodzi od łacińskiego słowa caepa, zdrobniale caepulla (botanicznie: Allium cepa – cebula zwyczajna). Wzmianki o jej uprawie w Polsce pochodzą już z XIV wieku. W kuchni jest stosowana jako dodatek do sałatek, zup, jak i pieczeni oraz produktów smażonych. W naszym kraju należy do warzyw o największym znaczeniu gospodarczym. W Europie zajmujemy drugie miejsce w jej produkcji – wyprzedza nas tylko Holandia. Największymi światowymi producentami cebuli są Chiny, Indie oraz Stany Zjednoczone.

Literatura

1. Agric J. Food Chem. Vol. 55, No. 10067-10080.
2. Corzo-Martinez M., Corzo N., Villamiel M., 2007. Biological properties of onions and garlic. Trends in Food Science & Technology Vol. 18, No. 609-625.
3. Hamauzu Y., Nosaka T., Ito F., Suzuki T., Torisu S, Hashida M., Fukuzawa A, Ohguchi M., Yamanaka S., 2011. Physicochemical characteristics of rapidly dried onion powder and its anti-atherogenic effect on rats fed high-fat diet. Food Chemistry Vol. 129. No. 810-815.
4. Lanzotti V., 2006. The analysis of onion and garlic, Journal of Chromatography A, 1112, 3-22. Orłowski M., 2000. Polowa uprawa warzyw, Wydawnictwo BRASICA, Szczecin.
5. Ożarowski A., Jaroniewski W., Rośliny lecznicze i ich praktyczne zastosowanie.
6. Roldan Marin E., Sanchez -Moreno C.,Lloria R., De Ancos B., Pilar Cano M., 2009. Onion high-pressure processing: Flavonol content and antioxidant activity. LWT - Food Science and Technology Vol. 42, No. 835-841.
7. Slimestad R., Fossen T., Vagen Molund I., 2007. Onions: A Source of Unique Dietary Flavonoids.

Źródła internetowe

1. http://parda.w.interia.pl/029.html
2. http://www.onions-usa.org
3. http://www.nutrition-and-you.com/onion.html

Zdjęcia

1. http://www.bbcgoodfood.com/content/knowhow/glossary/onion/
2. http://www.wcrf-uk.org/cancer_prevention/health_tools/what_is_in_season_detail.php?recid=17&N=Onion
3. http://kitchen.net/wp-content/uploads/onions.jpg
4. http://2.bp.blogspot.com/-Xl_JiUUxZ-w/T0-bQj0sKII/AAAAAAAAjNU/CPlQj3k3s7Y/s1600/IMG_2915.JPG