mobi facebook

Czosnek i jego wpływ na zdrowie człowieka

Nie będzie przesadą stwierdzenie, że czosnek to jedna z najwartościowszych roślin na ziemi. Jego właściwości lecznicze ceniono już w starożytności. Dzięki zawartości m.in. organicznych związków siarki spożywanie czosnku chroni nas przed nowotworami i zawałem serca, przeciwdziała cukrzycy, zapobiega i leczy infekcje bakteryjne i wirusowe, walczy z wrzodami żołądka oraz oczyszcza jelita ze szkodliwych mikroorganizmów. Czosnek wykazuje właściwości przeciwutleniające zapobiegające starzeniu się organizmu. To dar natury, którego nie powinno zabraknąć w naszej diecie.

Wartość odżywcza i skład chemiczny czosnku

czosnek

Witaminy obecne w dużych ilościach w czosnku to: B1 (tiamina), B5, B6 oraz C. W mniejszym natomiast witaminy: B2 (ryboflawina), B3 (niacyna), B9 (kwas foliowy), A oraz E.

Czosnek jest doskonałym źródłem manganu, żelaza, cynku, miedzi oraz chromu będącymi bardzo ważnymi mikroelementami dla prawidłowego funkcjonowania enzymów komórkowych. Jest dobrym źródłem takich makroelementów jak fosfor, wapń, czy magnez. Zawiera rzadkie pierwiastki o działaniu przeciwnowotworowym jak selen, czy german. Ważny z punktu widzenia zdrowotnego jest fakt, iż zawiera niewielkie ilości sodu, którego w naszej bogatej w sól diecie jest zwykle zbyt wiele.

O wysokiej wartości odżywczej czosnku stanowi także duża zawartość fitozwiązków siarkowych z grupy fitoncydów (jest ich około 200). Najważniejsze z tej grupy to: allina, allicyna,siarczek allilu, siarczek diallilu, ajoen. Powstają one z rozpadu bezzapachowej alliiny przy udziale enzymu allinazy, który wydostaje się z uszkodzonych komórek podczas zgniatania lub cięcia czosnku. Zawiera on też w swoim składzie związki flawonoidowe zwłaszcza z grupy flawonoli takie jak: kwercetyna, mirycetyna oraz kemferol.

Czosnek zawiera około 6% białka. Jest on natomiast ubogim źródłem tłuszczy, cukrów prostych oraz błonnika. Występują w nim związki cukrowe, rozgałęzione polimery D-fruktozy zwane fruktanami mające pozytywny wpływ na zdrowie.

Wartość kaloryczna czosnku pospolitego na 100 g świeżej masy wynosi 140 kcal.

Pozytywny wpływ czosnku na organizm człowieka

przeciwdziałanie chorobom nowotworowym
przeciwdziałanie chorobom układu krwionośnego
przeciwdziałanie cukrzycy
działanie przeciwmikrobiologiczne
przeciwdziałanie infekcji gardła i układu oddechowego
pozytywny wpływ na działanie przewodu pokarmowego
właściwości przeciwutleniające

Powyższe linki są odnośnikami do pełniejszego opisu danego zagadnienia.

Sposób spożywania

Najlepsze właściwości zdrowotne wykazuje zgnieciony lub poszatkowany świeży czosnek. Można wkomponowywać go w wiele smakowitych potraw. Pamiętać należy jednak, że czosnek poddany obróbce cieplnej (np. gotowaniu) traci część właściwości leczniczych, w szczególności przeciwbakteryjnych. Znacznie spadają także jego właściwości antyoksydacyjne chroniące nas przed nowotworami i starzeniem organizmu. Zdecydowanie nie należy wrzucać czosnku do gorącego tłuszczu.

Aby zneutralizować przykry zapach wywoływany przez allicynę należy po spożyciu żuć natkę pietruszki, selera lub estragonu, zjeść jabłko, gorzką czekoladę lub wypić mleko. Zapach czosnku z rąk usuwa zmielona kawa, którą należy przez jakiś czas wcierać w ręce, a następnie umyć je pod bieżącą wodą. Można stosować także specjalne mydła metalowe do usuwania zapachów kuchennych np. mydła firmy DUKA lub płyny przeciwbakteryjne, które można kupić w aptekach.

Na rynku dostępne są suplementy diety zawierające czosnek, np. różnego rodzaju pastylki, jednak ich działanie przeciwbakteryjne zwykle nie jest tak skuteczne, jak działanie świeżego czosnku, ponieważ w procesie technologicznym jego lecznicze składniki ulegają obróbce.

Mimo swoich zdrowotnych właściwości, czosnek nie powinien być spożywany w dużych ilościach. Wystarczy 2 ząbki dziennie, w stanach chorobowych 3-4 ząbki.

Działanie niepożądane

Czosnku nie powinny spożywać: kobiety w ciąży, kobiety karmiące, osoby z ostrym zapaleniem (nieżytem) jelit lub żołądka (wrzody żołądka), osoby z niskim ciśnieniem krwi (czosnek jeszcze bardziej obniża ciśnienie krwi), osoby chore na cukrzycę stosujące insulinę (czosnek obniża stężenie glukozy we krwi, co może spowodować ryzyko hipoglikemii). Nie jest on też wskazany dla osób, u których występują problemy z wątrobą oraz chorobami nerek.

Informacje ogólne

czosnek

Czosnek (Allium sativum L.) należy do rodzaju czosnek z rodziny amarylkowatych. Pochodzi z Azji (prawdopodobnie z Chin lub Syberii). Jest dwuletnią byliną. Dorasta do 60 cm wysokości. Liście czosnku są długie (do 50 cm) i równowąskie o szerokości około 1 cm. Kwiaty tworzą się w drugim roku wegetacji, wyrastają one na szczycie łodygi i zebrane są w okrągłą główkę tzw. baldach pozorny. Częścią jadalną czosnku są specjalnie przekształcone pąki tzw. „główki”, w których magazynują się składniki odżywcze na okres kwitnienia. Czosnek z rejonów Azji został rozprzestrzeniony jako roślina uprawna na tereny Europy i północnej Afryki. Jest jednym z najstarszych warzyw uprawianych przez człowieka (od około 7 tysięcy lat). Wiele dawnych cywilizacji, takich jak: starożytny Egipt, Indie, Chiny wykorzystywały go jako lek, przyprawę i pożywienie. Do uprawy w Polsce wprowadzony został w średniowieczu za pośrednictwem kupców wschodnich i Tatarów. Jest to jedna z podstawowych roślin kuchni śródziemnomorskiej. Używa się jej jako przyprawy oraz dodatek do różnego rodzaju dań. Czosnek stosowany jest do przyprawiania mięsa, sosów, majonezów, zup ziołowych, sałat i potraw z ziemniaków. Harmonizuje z mocnymi ziołami i przyprawami do słonych potraw. Dawna polska nazwa czosnku - czosn - związana jest ze słowem ,,ciosanie”, co miało obrazować łatwość w odrywaniu poszczególnych ząbków od główki. Największymi producentami czosnku są: Chiny, Egipt, Indie, Hiszpania, Korea Południowa oraz Rosja.

Jest to jedna z podstawowych roślin kuchni śródziemnomorskiej, gdzie dodaje się go praktycznie do każdej potrawy. Ze względu na charakterystyczny zapach oraz piekący smak wiele osób nie toleruje spożycia czosnku, a szkoda gdyż z punku widzenia naszego zdrowia jest to bardzo cenne warzywo i warto dać mu szanse stać się elementem własnego jadłospisu.

Literatura

1. Borek C. 2007 Health and Anti-Aging Benefits of Aged Garlic Extract. Townsend letter 72 -77.
2. Chia-Wen Tsai., Haw-Wen Chen., Le-Yen Sheen., Chong-Kuei Lii., 2012. Garlic: Health benefits and actions. Biomedicine 2. : 17-29.
3. Kathi J. Kemper, MD, MPH. Garlic (Allium sativum). The Longwood Herbal Task Force and The Center for Holistic Pediatric Education and Research.
4. Orłowski M., 2000. Połowa uprawa warzyw. Wydawnictwo BRASICA, Szczecin: 119-131.
5. Ożarowski A., Jaroniewski W., Rośliny lecznicze i ich praktyczne zastosowanie: 133-136.
6. Peter B. Bongiorno., Patrick M. Fratellone., Pina LoGiudice., 2008. Potential Health Benefits of Garlic (Allium Sativum): A Narrative Review. Vol.5 No. 1.
7. Subhendu Mukherjee., Istvan Lekli., Shyamal Goswami,. Dipak K, Das J. 2009. Freshly Crushed Garlic is a Superior Cardioprotective Agent than Processed Garlic. Agric. Food Chem. Vol. 57, 7137-7144
8. Virginia Lanzotti., 2006. The analysis of onion and garlic. Journal of Chromatography A, 1112 (2006) 3-22.

Źródła internetowe

1. http://en.wikipedia.org
2. http://www.nutrition-and-you.com/garlic.html
3. http://www.panacea.pl/articles.php?id=238
4. http://www.medidiabetolog.pl/news/news,221,zatosowanie-wyciagu-z-kurkumy-w-prewencji-rozwoju-cukrzycy-typu-2.html

Zdjęcia

1. http://bi.gazeta.pl/im/8/10646/z10646578Q.jpg
2. http://gardeners.s3.amazonaws.com/p/VEGAR20927_3.jpg
3. http://static.guim.co.uk/sys-images/Guardian/About/General/2013/10/8/1381243721932/Garlic-..kn-008.jpg
4. http://onlyhealth.files.wordpress.com/2010/04/44.jpg


4