mobi facebook

Zdrowotne walory marchewki

Marchew znana była już w starożytności, jednak na szeroką skalę rozprzestrzeniła się dopiero w XIX wieku. Swoje wyjątkowe właściwości zdrowotne zawdzięcza związkom z grupy karotenów oraz pewnym związkom siarki. Zmniejszają one ryzyko wystąpienia nowotworów, chorób układu krążenia, odmładzają organizm oraz pozytywnie wpływają na kondycję wzroku i układu pokarmowego.

Wartość odżywcza i skład chemiczny marchewki

marchewka

Marchew zawiera znaczące ilości witaminy A oraz w mniejszych ilościach: B1 (tiamina), B2 (ryboflawina), B3 (niacyna), B5, B6, B9 (kwas foliowy), C oraz E.

Ze składników mineralnych obecne są w niej średnie ilości potasu oraz śladowe - sodu; z pozostałych zawiera: wapń, fosfor, siarkę, magnez, żelazo, mangan, miedź, cynk oraz kobalt.

Fitozwiązkiem najobficiej występującym w korzeniu marchwi jest beta-karoten będący prekursorem witaminy A z grupy karotenoidów. Jest to związek chemiczny decydujący o jego wysokich walorach zdrowotnych. 100 g świeżej marchwi pokrywa aż 428% dziennego zapotrzebowania na witaminę A. Z pozostałych karotenoidów zawiera luteinę oraz zeaksantynę. W pewnych ilościach grupą związków występujących w marchwi są także polifenole z rodzaju flawonoli jak: kwercetyna oraz kemferol.

Marchew jest bogatym źródłem pektyn oraz błonnika - zawiera go około 3,5%; cukrów prostych - około 9,5%. Z innych związków obecny jest inozytol, kumaryna oraz niewielka ilość kwasów organicznych. Zawiera małe ilości białka oraz tłuszczu.

Wartość energetyczna 100 g świeżego korzenia marchwi wynosi 30 kalorii.

Pozytywny wpływ marchewki na organizm człowieka

przeciwdziałanie chorobom nowotworowym
przeciwdziałanie chorobom układu krwionośnego
przeciwdziałanie chorobom układu pokarmowego
ochrona oczu i utrzymanie prawidłowego widzenia
właściwości przeciwutleniające

Powyższe linki są odnośnikami do pełniejszego opisu danego zagadnienia.

Sposób spożywania

Marchew powinno się spożywać zarówno na surowo - w postaci surówek lub soków, jak i gotowaną. Podczas gdy niektóre składniki odżywcze mogą zostać utracone w procesie gotowania (cześć witamin), inne np. karotenoidy stają się lepiej przyswajalne przez organizm. Dodatek zdrowego oleju roślinnego (najlepiej lnianego, rzepakowego lub oliwy z oliwek) do posiłku także sprawi, że karotenoidy będą lepiej wchłaniane. Dzieje się tak, ponieważ związki te ze względu na swoją budowę lepiej rozpuszczają się w tłuszczach niż w wodzie.

Jeśli chodzi o soki, najlepiej przygotowywać je własnoręcznie w sokowirówce. Mamy wtedy pewność, że pijemy produkt najbardziej naturalny i niezawierający konserwantów. W celu lepszego przyswojenia przez organizm karotenoidów zawartych w soku, warto dodać do niego kroplę oleju roślinnego. Zaleca się spożywanie około 150 g marchwi dziennie.

Działanie niepożądane

eżeli podajemy marchew dzieciom i niemowlętom, ważne jest, by pochodziła ona z upraw, gdzie nie stosuje się nawozów mineralnych, w szczególności azotowych, ponieważ mogą pojawić się u nich objawy zatrucia. Związki azotowe zawarte w nawozach mineralnych występujące w nadmiarze mogą pod wpływem procesów biologicznych w glebie przekształcić się w rakotwórcze azotany i azotyny. Najlepiej jeśli dzieciom podajemy marchew z gospodarstw ekologicznych, gdzie stosuje się nawozy naturalne niestwarzające niebezpieczeństwa dla ich zdrowia.

Informacje ogólne

sok marchwiowy

Marchew zwyczajna (Daucus carota L.) jest gatunkiem nalezącym do rodzaju marchew z rodziny selerowatych. W stanie dzikim występuje pospolicie na terenach Europy - w tym Polski, Azji oraz Afryki Północnej. W starożytności znana była na Bliskim Wschodzie, skąd za pośrednictwem kupców fenickich trafiła do Grecji oraz Rzymu. Na powrót do Europy zawędrowała w XIV wieku dzięki Arabom, jednak na szeroką skalę rozprzestrzeniła się dopiero w XIX wieku. Marchew jest rośliną dwuletnią dorastającą do dwóch metrów wysokości. W pierwszym roku wegetacji tworzy korzeń spichrzowy, w którym gromadzi substancje odżywcze, w drugim natomiast zakwita i wydaje nasiona. Kwitnie od czerwca do sierpnia. Kwiat to baldach złożony o średnicy 3-7 cm. Nasiona są bardzo małe oraz niepozorne. Częścią użytkową rośliny jest korzeń dorastający do 25 cm długości. W zależności od odmiany może on mieć kolor pomarańczowy, nadawany mu przez _-karoten, żółty - nadawanym przez luteinę, fioletowy nadawany przez antocyjany oraz biały. Co ciekawe pomarańczowa odmiana marchwi jest jej najmłodszym wariantem, który pojawił się w uprawie dopiero w XVI wieku. Największymi producentami marchwi są Chiny, Stany Zjednoczone oraz Rosja. Polska plasuje się na piątym miejscu wśród światowych producentów tego warzywa.

Literatura

1. Alasalva C., Grigor J.M, Zhang D, Quantick P.C, Shahidi F., 2001. Comparison of Volatiles, Phenolics, Sugars, Antioxidant Vitamins, and Sensory Quality of Different Colored Carrot Varieties. J. Agric. Food Chem. 49, 1410-1416.
2. Hedges L.J, Lister C.E., 2006. Health attributes of roots and tubers. New Zealand Institute for Crop & Food Research.
3. Hughes D.A., 2001. Dietary Carotenoids and Human Immune Function. Nutrition; 17: 823-827.
4. Health Attributes of yellow/orange vegetables., 2005. Hedges & Lister. Crop & Food Research Report No. 1520.
5. Information you need to know for keeping healthy., 2012. WellNotes.
6. Krinsky N.I, Johnson E.J., 2005. Carotenoid actions and their relation to health and disease. Molecular Aspects of Medicine, 26, 459-516.
7. Netzel M., Netzel G, Kammerer D.R., Schieber A, Carle R, Simons L., Bitsch I, Bitsch R, Konczak I., 2007. Cancer cell antiproliferation activity and metabolism of black carrot anthocyanins. Innovative Food Science and Emerging Technologies 8, 365-372.
8. Orłowski M. 2000 Polowa uprawa warzyw. BRASIKA, Szczecin.
9. Ożarowski A., Jaroniewski W. Rośliny lecznicze i ich praktyczne zastosowanie.
10. Potter A.S, Foroudi S, Stamatikos A, Patil B.S, Deyhim F., 2011. Drinking carrot juice increases total antioxidant status and decreases lipid peroxidation in adults. Nutrition Journal, 10:96.
11. Rao A.V, Rao R.G. 2007. Pharmacological Research 55, 207-216.
12. Sun T, Simon P.W, Tanumihardjo S.A., 2009. Antioxidant Phytochemicals and Antioxidant Capacity of Biofortified Carrots (Daucus carota L.) of Various Colors. J. Agric. Food Chem. 57, 4142-4147.
13. Yu L.L, Zhou K.K, Parry J. 2005. Antioxidant properties of cold-pressed black caraway, carrot, cranberry, and hemp seed oils. Food Chemistry 91, 723-729.

Źródła internetowe

1. http://en.wikipedia.org
2. http://www.nutrition-and-you.com/cranberries.html
3. http://www.dobradieta.info/488,zurawina.html
4. http://www.oracvalues.com/

Zdjęcia

1. http://lancastria.net/blog/wp-content/uploads/2010/11/cranberries_lancastria.jpg
2. http://holistic-guide.com/carrot-juice
3. http://i-cdn.apartmenttherapy.com/uimages/kitchen/052810-carrots.jpg
4. http://www.renvyle.com/images/blog/carrots.jpg