mobi facebook

Prebiotyki

Probiotyki są żywymi szczepami określonych mikroorganizmów, które podawane w odpowiednich ilościach mają korzystny wpływ na zdrowie człowieka. Działanie probiotyków jest wielokierunkowe, dzięki czemu są one dziś szeroko wykorzystywane.

Co to są prebiotyki

Prebiotyki

Termin prebiotyk został wprowadzony w 1995 roku; został on zdefiniowany jako nietrawiony składnik żywności, który korzystnie działa na gospodarza przez selektywną stymulację wzrostu lub aktywności jednego rodzaju lub ograniczonej liczby bakterii bytujących w okrężnicy. Definicja została zaktualizowana w 2004 roku i określa prebiotyk jako selektywnie fermentowany składnik umożliwiający swoiste zmiany w składzie i/lub aktywności mikroorganizmów przewodu pokarmowego o działaniu korzystnym na stan zdrowia i samopoczucie gospodarza. Ostatecznie w 2007 roku eksperci FAO/WHO określili prebiotyki jako niezdolne do życia składniki pokarmowe, które wywierają korzystny wpływ na zdrowie gospodarza w związku z modulacją zespołu mikroorganizmów jelitowych.

Związki prebiotyczne

Prebiotyki to związki oligosacharydowe, polisacharydowe (poliwęglowodanowe) występujące w produktach roślinnych nietrawione lub trawione przez organizm w bardzo ograniczonym stopniu. Występują one obficie w ziarnach zbóż, nasionach lnu, zielonych warzywach, jabłkach, marchewce. Prebiotyki można podzielić na dwie grupy; pierwsza z nich to związki nierozpuszczalne w wodzie, a należą do nich: celuloza, hemiceluloza, lignina. Drugą grupę stanowią związki rozpuszczalne w wodzie, do których zalicza się: pektyny, beta-glukany, inulina, śluzy roślinne, polisacharydy algowe np. agar. Prebiotyki są rozkładane przez florę bakteryjną jelita grubego. W wyniku tego procesu powstają krótko łańcuchowe kwasy, takie jak: propionowy, masłowy, octowy. Włókna roślinne stanowią też pokarm dla bakterii w jelicie, powodując utrzymanie odpowiedniej ilości prawidłowej flory bakteryjnej. Jej utrzymywanie zabezpiecza go przed rozwojem niepożądanych patogenów bakteryjnych oraz drożdżowych. Rozpuszczalne wielocukry, takie jak inulina czy beta-glukany od paru lat można spotkać w postaci różnego rodzaju suplementów diety i dodatkach do żywności. Można powiedzieć o modzie na stosowanie prebiotyków w swojej diecie.

Cechy dobrego prebiotyka

  • selektywnie stymulować wzrost i aktywność wybranych szczepów bakterii mających korzystny wpływ na zdrowie,
  • obniżać pH treści jelitowej,
  • wykazywać korzystne dla człowieka działanie miejscowe w przewodzie pokarmowym,
  • być odporne na hydrolizę i działanie enzymów przewodu pokarmowego,
  • nie ulegać wchłanianiu w górnym odcinku przewodu pokarmowego,
  • stanowić selektywny substrat dla jednego lub określonej liczby pożytecznych gatunków
  • mikroorganizmów w okrężnicy,
  • być stabilne w procesie przetwórstwa spożywczego.

Aby ocenić i uzasadnić, czy dany produkt jest prebiotykiem, należy podać źródło i pochodzenie substancji, czystość, skład chemiczny oraz strukturę. Bardzo ważne jest podanie nośnika, stężenia i ilości, w jakiej ma zostać dostarczony gospodarzowi. Odwołując się do najnowszej definicji prebiotyku, postanowiono wytypować trzy najważniejsze kryteria, jakie muszą spełniać substancje, aby mogły być zaliczone do prebiotyków

  1. Składnik (komponent) - nie jest to ani organizm, ani lek; substancja, która może być scharakteryzowana chemicznie; w większości przypadków jest to składnik żywności.
  2. Korzyści zdrowotne - wymierne, przewyższające jakiekolwiek działania niepożądane.
  3. Modulacja - obecność składnika i preparat, w jakim jest dostarczany; zmienia skład lub aktywność mikrobiotyku u docelowego gospodarza.

Znaczenie zdrowotne prebiotyków

Wpływ prebiotyków na funkcjonowanie jelit

Prebiotyki przede wszystkim podtrzymują oraz przywracają prawidłową florę jelitową po antybiotykoterapii lub w wyniku zaniku jej poprzez chorobę. Odpowiednio liczna ilość bakterii kwasu mlekowego w jelicie grubym powoduje pokrycie przez nie całej jego powierzchni, zapobiega to opanowaniu jelita przez niepożądaną florę bakteryjną, czy drożdżową. Aby flora dobrych bakterii była odpowiednio liczna należy wraz z pokarmem lub suplementami diety dostarczać prebiotyków, które stanowią dla niej źródło pokarmu. Innym działaniem prebiotyków jest eliminacja zaparć. Bakterie jelitowe poprzez trawienie prebiotyków zwiększają szybkość treści jelitowej, co zapobiega jej zaleganiu, a przez to zaparcia. Produkcja przez bakterie kwasów organicznych powoduje obniżenie pH treści jelitowej, co z kolei zapobiega rozwojowi patogenów w odbytnicy.

Wpływ prebiotyków na układ immunologiczny

Dzięki fermentalności prebiotyków w mikroflorze przewodu pokarmowego następuje przyrost bakterii kwasu mlekowego z rodziny Lactobacillus oraz Bifidobacterium, co zapobiega rozwojowi patogennej flory takich bakterii jak: Clostridium, Salmonella, Shigella. Prebiotyki np. beta-glutany, czy inulina posiadają zdolność hamowania syntezy prozapalnych cytokin (IL-6, TNF-?) oraz stymulują jednocześnie produkcję jednej z ważniejszych przeciwzapalnych cytokin, jaką jest interleukina 10 (IL-10). Wykazują one też zdolność aktywacji makrofagów, neutrofili oraz limfocytów T, czy B. Limfocyty Th oraz B są pobudzane do produkcji interleukiny 1 (IL1), która pobudza aktywność makrofagi oraz komórki NK odpowiedzialne za eliminację komórek bakterii patogennych.

Wpływ prebiotyków na układ krążenia

Dieta bogata w błonnik oraz oligosacharydy zmniejsza poziom cholesterolu w surowicy krwi. Wpływają na to dwie rzeczy. Pierwsza to duża obecność poli- oraz oligosacharydów, co powoduje wiązanie cząsteczek cholesterolu w treści pokarmowej przez prebiotyki, nie pozwalając przez to wchłonąć się do krwiobiegu. Inna teoria mówi o tym, że zmniejszenie się wchłaniania cząsteczek cholesterolu, jest spowodowana wykorzystaniem jego cząsteczek zgromadzonych w organizmie, powodując zmniejszenie ogólnej jego ilości. Cholesterol jest wykorzystywany do produkcji kwasów żółciowych wspomagających wchłanianie tłuszczy z jelita cienkiego.

Synbiotyk

Synbiotyk

Pod postacią synbiotyku jest rozumiane jednoczesne połączenie w postaci suplementu diety prebiotyku z probiotykiem. Połączenie to powoduje ich synergiczne działanie, przez co pomaga przywrócić prawidłową pracę jelit poprzez rozwój w jelicie grubym prawidłowej flory bakteryjnej. Jednoczesne podawanie prebiotyku z probiotykiem pozwala bakteriom kwasu mlekowego przeżyć w niegościnnym środowisku żołądka oraz dwunastnicy, pozwalając im bezpiecznie dostać się do jelita grubego. Synbiotyki od kilku lat robią się coraz popularniejsze w leczeniu zaburzeń pracy przewodu pokarmowego. Najpopularniejszym połączeniem jest stosowanie Lactobacillus acidophilus lub\i Bifidobacterium lactis z inuliną. W czasie antybiotykoterapii można zastosować synbiotyk zamiast probiotyku w celu osłonowym dla bakterii kwasu mlekowego znajdujących się w jelicie grubym.


Literatura

1. Anandharaj M., Sivasankari B., Rani R. 2014. Effects of Probiotics, Prebiotics, and Synbiotics on Hypercholesterolemia: A Review. Chinese Journal of Biology. Article ID 572754, 7 pages
2. Binns N. 2013. Probiotics, Prebiotics and the Gut Microbiota. The International Life Sciences Institute.
3. Bodera P.2008. Wpływ prebiotyków na układ odpornościowy człowieka. Nauka i praktyka. 12(180):18-26.
4. Gibiński M. 2008. beta-glutany z owsa jako składnik żywności funkcjonalnej. żywność- Nauka. Technologia. Jakość, 2 (57):15 - 29.
5. Kapka-Skrzypczak L., Niedźwiecka J., Wojtyła A., Kruszewski M. 2012. Probiotyki i prebiotyki jako aktywny składnik żywności funkcjonalnej.
6. Maciorkowska E., Ryszczuk E., Kaczmarski M. 2010. Rola probiotyków i prebiotyków w apoptozie przewodu pokarmowego. 5 (2): 88-93.
7. Schrezenmeir J., M. de Vrese. 2001. Probiotics, prebiotics, and synbiotics-approaching a definition. Am J Clin Nutr. 73(suppl):361S-4S.
8. Sekhon B., Jairath S. 2010 Prebiotics, probiotics and synbiotics: an overview. J Pharm Educ Res Vol. 1, Issue No. 2.
9. Slavin J. 2013. Fiber and Prebiotics: Mechanisms and Health Benefits. Nitrients. 5:1417-1435.
10. Śliżewska K., Nowak A., Barczyńska R., Libudzisz Z. 2013. Prebiotyki - definicja, właściwości i zastosowanie w przemysle. Żywność. Nauka. Technologia. Jakość. 1 (86), 5 - 20.
11.Vyas U., Ranganathan N. 2012. Probiotics, Prebiotics, and Synbiotics: Gut and Beyond. Gastroenterology Research and Practice. Article ID 872716, 16 pages.

Zródła internetowe

1. http://pl.wikipedia.org/wiki/Zapotrzebowanie_energetyczne_dla_sportowc%C3%B3w

Zdjęcia

1. https://www.irononsticker.com/images/Architecture15.jpg
2. http://www.downloadclipart.net/large/12969-lightning-icon-design.png
3. http://veritaschristianschool.org/wp-content/uploads/2012/09/Bonfire.png
4. http://canadianfamily.org/files/2014/02/health-benefits-of-running.jpg