mobi facebook

Równowaga kwasowo-zasadowa

Równowaga kwasowo-zasadowa to stan, w którym zachowany jest swoisty stosunek kationów i anionów w płynach ustrojowych warunkujący odpowiednie pH i prawidłowy przebieg procesów życiowych. Zaburzenia gospodarki kwasowo-zasadowej mogą być przyczyną wielu schorzeń.

równowaga kwasowo-zasadowa

Równowaga kwasowo-zasadowa to stan, w którym stosunek kationów i anionów w płynach ustrojowych jest w stanie dynamicznej równowagi warunkującej odpowiednie pH oraz prawidłowy przebieg procesów metabolicznych. Optymalny zakres pH krwi dla większości procesów przemiany materii wynosi 7,35-7,45.

Wiele produktów przemiany materii to kwasy, dlatego nawet w warunkach fizjologicznych istnieje tendencja do zakwaszania ustroju. W procesach utleniania węglowodanów, tłuszczów i białek powstaje kwas węglowy, który w większości jest wydalany w postaci dwutlenku węgla przez płuca. W wyniku oksydacji metioniny i cystyny tworzy się kwas siarkowy, a organiczne związki fosforu metabolizowane są do kwasu fosforowego. Przy nadmiernym wysiłku fizycznym, gdy nie następuje całkowita przemiana węglowodanów, powstaje kwas mlekowy. W warunkach niecałkowitego spalania lipidów, które zachodzi podczas głodzenia lub gdy w pożywieniu jest za dużo tłuszczów, a mało węglowodanów powstają kwas acetooctowy i kwas beta-hydroksymasłowy. Związkami o zasadowym pH są związki jedno- i dwuwartościowych metali, które przyjmowane są z pożywieniem lub magazynowane w organizmie (kości).

Utrzymanie stałej równowagi kwasowo-zasadowej jest niezbędne dla prawidłowego funkcjonowania ludzkiego organizmu. Stan, w którym następuje nadmierne nagromadzenie substancji o charakterze kwaśnym oraz niedobór substancji o charakterze zasadowym powodujący przesunięcie równowagi w kierunku mniejszych wartości pH, nazywa się kwasicą (acydozą). Zaburzenia wzrostu pH to z kolei zasadowica (alkaloza). W praktyce częściej mamy do czynienia z zakwaszeniem organizmu niż z alkalozą.

Utrzymanie prawidłowego odczynu krwi zależy od czynników wewnętrznych i zewnętrznych. Do tych pierwszych zaliczyć można układy buforowe, usuwanie nadmiaru CO2 przez płuca, wydalanie kwasów i zasad przez nerki. Natomiast czynnikiem zewnętrznym jest dieta. Produkty spożywcze mogą wywoływać odczyn kwaśny lub zasadowy, co wiąże się z zawartością czynników kwaso- i zasadotwórczych. W większości produktów spożywczych stanowiących podstawę naszej diety przeważają produkty kwasotwórcze. Wymienić można tu przede wszystkim mięso i jego przetwory, ryby, jaja oraz w mniejszym stopniu produkty zbożowe.

Podczas trawienia mięsa w wyniku rozkładu jąder komórkowych powstaje kwas moczowy. Kawa zawiera puryny, co również prowadzi do zakwaszania i przesuwa procesy przemiany materii w kierunku kwaśnym. Podobnie produkty białkowe takie jak sery, twarogi, pasteryzowane lub gotowane mleko wymagają przy trawieniu odpowiedniej ilości witaminy C - 1 mg witaminy na każdy 1 g białka. W przypadku jej niewystarczającej ilości dochodzi w jelitach do procesów gnilnych, czego efektem jest powstawanie kwasów i toksyn. Również słodycze i słodkie napoje zakwaszają nasz organizm. Przyczyną zakwaszenia jest także nieprawidłowe zestawienie produktów oraz zaparcia.

Długotrwałe zakwaszenie organizmu sprzyja rozwojowi wielu chorób takich jak: osteoporoza, nadciśnienie tętnicze, miażdżyca, cukrzyca, zmiany nowotworowe czy też zmiany zwyrodnieniowe stawów. Nadmiar kwasów powoduje starzenie się tkanek, zmarszczki, bóle, opuchlizny - organizm zatrzymuje nadmiar płynów w celu zmniejszenia stężenia kwasów oraz, by zapobiec uszkodzeniom organizmu.

W kwaśnym środowisku rozwijają się komórki nowotworowe, podczas gdy w prawidłowym środowisku giną. Zakwaszenie ma swój udział w niemal wszystkich chorobach przewlekłych - albo wyzwalając objawy, albo będąc efektem uszkodzenia komórek.

Najczęstszymi objawami zakwaszenia organizmu są:

- bóle głowy, migreny,
- osłabienie odporności,
- zmęczenie, rozdrażnienie, wyczerpanie, senność,
- wypadanie włosów, łamliwość paznokci, próchnica, parodontoza, sucha skóra, problemy z cerą,
- alergia, astma,
- dolegliwości żołądkowo-jelitowe, grzybica przewodu pokarmowego, wzdęcia, zgaga, zaparcia,
- gorycz lub kwas w ustach,
- bóle mięśni, stawów, kości, gościec, dna moczanowa,
- nadciśnienie, przedwczesne zwapnienie, choroby naczyń krwionośnych, nieprawidłowe ukrwienie rąk i nóg, kurcze mięśni, zawroty głowy.

Aby przywrócić równowagę kwasowo-zasadową organizmu, należy zmienić swoje nawyki żywieniowe i spożywać więcej produktów zasadotwórczych, czyli owoców i warzyw. Należy przy tym ograniczyć spożycie mięsa, ryb i nabiału. Unikać trzeba też alkoholu, kawy, kakao, papierosów, słodyczy, konserwantów i barwników. Zamiast napojów gazowanych wybierajmy czystą wodę lub świeże soki, a ocet zastąpmy sokiem z cytryny. Dietę alkaliczną poleca m.in. American Cancer Society (Amerykańskie Stowarzyszenie Onkologiczne) jako główny czynnik umożliwiający uniknięcie nowotworu. Właściwy stosunek produktów zasadowych do kwasowych powinien wynosić mniej więcej 80% do 20%.

W odkwaszaniu organizmu duże znaczenie ma również właściwa aktywność fizyczna. Wysiłek poprawia ukrwienie i dotlenienie, co skutkuje wydalaniem z komórek produktów przemiany materii, w tym kwasów. Również chłodna kąpiel lub prysznic działają na organizm zasadotwórczo. Chłodna woda zwiększa przepływ i objętość tlenu w organizmie, co przyspiesza metabolizm, a także odmładza tkanki. Dzięki diecie zasadotwórczej będziemy tryskać energią, wzmocnimy naszą odporność i ustrzeżemy organizm przed schorzeniami oraz chorobami cywilizacyjnymi.


tabela równowagi kwasowo-zasadowej

tabela równowagi kwasowo-zasadowej

Literatura

1. Dąbrowski J., Barwy Twojego Zdrowia - Tajemnice suplementacji odżywiania.
2. Gawęcki J., 2010. Żywienie człowieka. Podstawy nauki o żywieniu. Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
3. Gertig H., Przysławski. J., 2007. Bromatologia. Zarys nauki o żywności i żywieniu. Wydawnictwo lekarskie PZWL, Warszawa.
4. Kurtz I., i in., 1983. Effect of diet on plasma acid-base composition in normal humans. Kidney International, Vol. 24, pp. 670-680.
5. Maccari C. et al., 2006. The patient with a severe degree of metabolic acidosis: a deductive analysis. Q J Med. 99: 475-485.
6. Schwalfenberg GK., 2012. The alkaline diet: is there evidence that an alkaline pH diet benefits health?. J Environ Public Health, Epub
7. Vormann J., Remer T., 2008. Dietary, Metabolic, Physiologic, and Disease-Related Aspects of Acid-Base 9. 8. Balance: Foreword to the Contributions of the Second International Acid-Base Symposium. American Society for Nutrition.
9. Young R.O., 2002. The pH Miracle. Balance Your Diet. Reclaim Your Health.

Zdjęcia

1. http://superlinia.pl/artykuly,ig,3215,zachowaj_rownowage?attachment=0
2. Young R.O., 2002. The pH Miracle. Balance Your Diet. Reclaim Your Health